ICT flops zijn duur en gevaarlijk

05/01/2012 11:00:00 (Amsterdam)

Falende ICT projecten kosten de overheid jaarlijks miljarden euro’s. De voorbeelden hiervan zijn er te over. Zo lopen de waterschappen van ons land 25 miljoen euro mis, omdat hun door Logica geautomatiseerde systeem niet functioneert. De bevolkingsadministratie GBA kampt met hoge kosten, eveneens vanwege een systeemprobleem. De uitkeringsinstantie UWV heeft sinds 2004 zitten zwoegen achter een door Cap Gemeni in elkaar geflanst centraal administratiesysteem dat een flater blijkt. De kosten van het UWV automatiseringsproject werden in 2004 nog geraamd op maximaal 40 miljoen maar waren in 2007 opgelopen tot 256 miljoen euro. Vorige maand was de rekening inmiddels 350 miljoen euro. ICT-projecten functioneren niet naar behoren of worden om andere redenen afgeketst, vrijwel altijd nadat ICT bedrijven hoge rekeningen hebben kunnen uitschrijven aan de overheid.

Het totaalplaatje is vooralsnog schemerig. Tijdens de laatste berekeningen van de Algemene Rekenkamer in 2007 werd duidelijk dat er elk jaar vier tot vijf miljard euro gemoeid is met het mislukken van gehele of gedeeltelijke ICT projecten. Dat is een derde van het bedrag dat de ICT sector volgens een studie in opdracht van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie gaat bijdragen aan de Nederlandse economie. Berekend werd dat in ICT de Nederlandse economie de komende vijf jaar 15 miljard extra zal opleveren. De bijna- oorlogen die ontstaan zijn binnen organisaties zoals de waterschappen hebben ertoe geleid dat de ernst van de situatie doorgedrongen is tot parlementsleden. Alle fracties van de Tweede Kamer gaven onlangs dan ook hun goedkeuring voor een parlementair onderzoek naar falende ICT overheidsprojecten. Dat onderzoek gaat in mei 2012 van start, volgens recente berichten in De Volkskrant. Het voorstel voor een Parlementaire enquête kwam er op verzoek van volksvertegenwoordigers Koopmans (CDA) en Gesthuizen (SP). Tijdens het onderzoek zal duidelijk worden dat het niet alleen gebleven is bij dure grappen - ook de veiligheid van ons land loopt gevaar vanwege faliekante fouten van ICT’ers, meldt Bright.nl. Zo werkt het rampenbestrijdingsplan C2000 na jaren nog steeds niet. Reden? ICT. Verder maakte het Diginotar-debacle ook duidelijk dat overheidswebsites heel gemakkelijk te hacken zijn. Iraanse hackers konden immers inbreken op het Diginotar bedrijf, dat de veiligheidscertificaten verstrekt voor websites van de overheid.

Hoe lang het parlementaire onderzoek gaat duren valt nog niet te zeggen, volgens een Volkskrant journalist. Ger Koopmans: 'Het wordt een enorme klus. Maar dat maakt niet uit. In de automatisering van de administratie van de overheid gaan miljarden om. Telkens opnieuw blijken systemen niet te werken. Het is een ellende. Het is de hoogste tijd dat we grondig onderzoeken hoe dat komt en hoe het opgelost kan worden.' Zijn collega Gesthuizen van de SP pleit voor de opzet van een ‘digitale brandweer’. Die moet garanderen dat de toegang tot websites honderd procent veilig blijft.

Ironisch is dat het onderzoek niet eerder dan mei 2012 van start kan gaan. Dat komt omdat de Tweede Kamer zelf te kampen heeft met een beperkte financiële en organisatorische capaciteit. De onderzoeken naar het Nederlandse klimaat- en energiebeleid en naar de woningmarkt moeten afgerond zijn alvorens Den Haag een ander urgent onderwerp kan aansnijden. Hoe urgent de situatie is, wordt duidelijk uit het voorbeeld van de waterschappen. Het waterschap Veluwe loopt volgens De Volkskrant het risico een verlies van 770.000 euro te draaien als het ICT bedrijf Logica zijn zin krijgt. De waterschappen hebben de banden met Logica verbroken, omdat het bedrijf niet met de gewenste resultaten kwam opdraven. Al in 2009 zou het nieuwe inningsysteem operationeel zijn, maar tot nog toe is het er niet. Het wordt nu een juridisch gevecht. De waterschappen hebben 11 miljoen euro overgemaakt aan Logica, maar als hun advocaten het onderspit moeten delven voor die van het ICT bedrijf, kan de geldverspilling oplopen tot bijna 25 miljoen. 'Ik zal niet rusten voordat ik weet wie hiervoor verantwoordelijk is. Ik wil dit gewoon niet nog een keer meemaken. Het is te dol voor woorden dat wij op de dubbeltjes letten en dat via de achterdeur het geld met bakken verdwijnt,” aldus bestuurder René Oudega van het waterschap Veluwe.